Inleiding - Fijnstof meten in het voortgezet onderwijs

Fijnstof bestaat uit kleine deeltjes die in de lucht zweven. Het ontstaat bijvoorbeeld bij verbranding, maar ook door chemische reacties in de atmosfeer. Er zijn ook natuurlijke bronnen, zoals zeezout uit de oceanen en stof uit woestijnen en droge velden.

Deeltjes met een diameter tussen 0,1 $\mu$ m en 10 $\mu$ m worden fijnstof genoemd. Dat is $0,1 \cdot 10^{-6}$ m tot $10 \cdot 10^{-6}$ m. Ter vergelijking: een menselijke haar is ongeveer 70 $\mu$ m dik. Hoe kleiner de deeltjes zijn, hoe makkelijker ze het menselijk lichaam kunnen binnendringen.

Door fijnstof te meten, kun je onderzoeken hoe schoon de lucht in je omgeving is. Wereldwijd bestaan er richtlijnen voor de maximale fijnstofconcentratie waaraan je blootgesteld zou mogen worden. Voor fijnstof heeft de WHO de volgende AQG-niveaus opgesteld. AQG staat voor air quality guidelines.

PM	gemiddelde over	AQG
PM2.5	jaarlijks	5 $\mu g/m^3$
PM2.5	24 uur	15 $\mu g/m^3$
PM10	jaarlijks	15 $\mu g/m^3$
PM10	24 uur	45 $\mu g/m^3$

Als er gedurende een etmaal gemiddeld meer dan 15 $\mu g/m^3$ PM2.5 wordt gemeten, is er een overschrijding van de norm. Pieken tijdens deze periode mogen dus worden gecompenseerd door lagere waarden. Hetzelfde geldt voor het jaargemiddelde. Als er op één moment 100 $\mu g/m^3$ wordt gemeten, betekent dat niet meteen dat de norm is overschreden. Dat weet je pas na 24 uur of zelfs pas na een jaar.

In Nederland zijn andere grenswaarden ingesteld:

PM	gemiddelde over	grenswaarde
PM2.5	jaarlijks	25 $\mu g/m^3$
PM10	jaarlijks	40 $\mu g/m^3$
PM10	24 uur	50 $\mu g/m^3$

In dit project onderzoek je aan hoeveel fijnstof je in je eigen omgeving wordt blootgesteld. Ook onderzoek je hoe nauwkeurig je deze blootstelling kunt meten. Het lectoraat Smart Sensor Systems van De Haagse Hogeschool doet zelf ook onderzoek naar blootstelling aan verschillende grootheden. Fijnstof is daar één voorbeeld van.

Onderzoeksvragen¶

Om je onderzoek richting te geven, is het belangrijk om duidelijke onderzoeksvragen te stellen. Hieronder staan geen kant-en-klare onderzoeksvragen, maar wel richtingen waarin je je onderzoek kunt zoeken:

Hoe reproduceerbaar zijn de gemeten waarden van de sensor?
Hoe goed komen de gemeten waarden overeen met waarden van andere sensoren van hetzelfde type?
Hoe goed komen de gemeten waarden overeen met waarden uit andere meetnetwerken?
Hoe sterk verandert de fijnstofconcentratie rond een drukke weg?
Hoe schoon is de lucht op school?
Aan hoeveel fijnstof word je blootgesteld onderweg van huis naar school? Is dat elke dag hetzelfde?